Het Ernst-Thälmann-Park in de Berlijnse wijk Prenzlauer Berg is veel meer dan alleen een stuk groen. Het ongeveer 25 hectare grote terrein, dat op 16 april 1986 feestelijk werd ingewijd, geldt vandaag de dag als een uniek, monumentaal beschermd ensemble van socialistische stedenbouw, gedenkplaats en een waardevolle groene oase voor de omwonenden
Waar vandaag de dag wandelaars, hondenbezitters en mensen die op zoek zijn naar ontspanning van de natuur genieten, stond vroeger de historische IV. Berliner Gasanstalt. Voor het prestigieuze woonparkproject van de DDR-leiding, dat precies op tijd voor het 750-jarig jubileum van Berlijn voltooid moest zijn, werden de oude industriële installaties en gasometers in 1984 onder protest van de bevolking opgeblazen.
Ernst Thälmann en zijn monumentale standbeeld
Het complex is vernoemd naar Ernst Thälmann (1886–1944), die tijdens de Weimarrepubliek als voorzitter van de Communistische Partij van Duitsland (KPD) een van de meest invloedrijke politieke figuren was. Na de machtsovername door de nationaal-socialisten bracht hij elf jaar door in eenzame opsluiting, voordat hij in 1944 in concentratiekamp Buchenwald werd vermoord. In de DDR werd hij verheerlijkt als antifascistisch verzetsstrijder, terwijl zijn historische rol als trouwe stalinist na de val van de Muur fel werd bediscussieerd.
Het onmiskenbare, monumentale Ernst-Thälmann-monument aan de Greifswalder Straße herinnert aan hem. Het kolossale bronzen beeld is gemaakt door de Sovjetbeeldhouwer Lew Kerbel, is 14 meter hoog en weegt zo’n 50 ton. Het toont de buste van Thälmann met gebalde vuist voor een arbeidersvlag. Na de hereniging waren er heftige discussies over sloop, maar het monument bleef behouden als historisch getuigenis en staat sinds 2014 onder monumentenzorg. Een informatiebord geeft tegenwoordig een kritische kijk op Thälmanns biografie.
De Kiezteich: een geredde oase
De Kiezteich ligt verscholen achter de lichte bebossing van het Ernst-Thälmann-Park. De kunstmatige vijver werd in 1985 aangelegd. In de loop van de decennia ontwikkelde hij zich tot een waardevolle, beschermde biotoop midden in de grote stad. Ondanks het omringende beton is de omheinde vijver vandaag de dag een belangrijk beschermd gebied voor amfibieën. Hij biedt een thuis aan kikkers, padden, libellen en zeldzame vogels zoals mandarijneenden of ijsvogels.
Omdat het water geen natuurlijke aan- of afvoer heeft, dreigde het in 2007 te verdwijnen. Het stadsdeel wilde de vijver vanwege geldgebrek dan ook dempen. Een betrokken buurtinitiatief wist dat gelukkig te voorkomen. Sindsdien onderhouden vrijwillige buren de vijver op eigen houtje en zorgen ze uitsluitend via donaties voor de waterkwaliteit. Zo kon deze stedelijke oase voor mens en dier behouden blijven.
