Een paar kilometer ten noorden van Berlijn ligt een plek die decennialang op geen enkele gewone kaart van de DDR te vinden was: in de bosnederzetting Wandlitz sloot de leiding van de SED zich af van de bevolking.
Maar wat is er waar van de mythe over decadente luxe, en wat kun je verwachten op deze plek vol geschiedenis, net buiten de hoofdstad? Als je zin hebt om meer duistere geheimen te ontrafelen, kun je deze geweldige belevenis eens bekijken!
Zo ontstond ‘Volvograd’, ook wel bekend als de bosnederzetting Wandlitz
Na de volksopstand van 17 juni 1953 wilde de SED-leiding maximale veiligheid. Vanaf 1958 ontstond daarom in een dicht bosgebied bij Bernau (strikt genomen helemaal niet in de gemeente Wandlitz) een zwaar bewaakte, geheime woonwijk voor de leden en kandidaten van het Politbureau.
De bosnederzetting Wandlitz werd afgeschermd door twee afzonderlijke veiligheidszones:
- De buitenring: een uitgestrekt gaashek in het bos, bezaaid met borden („Wildforschungsgebiet“). Hier patrouilleerden gewapende posten van het Stasi-bewakingsregiment „Feliks Dzierzynski“.
- De binnenring: een ongeveer 2 km lange, zwaar beveiligde betonnen muur die de directe woonwijk van de SED-leiding omsloot.
Hier leefden de functionarissen in een geïsoleerde parallelle wereld. In de volksmond werd het gebied spottend ‘Volvograd’ genoemd. De reden: het wagenpark van de leiding bestond voornamelijk uit Zweedse luxeauto’s. Binnen de muren genoten de bewoners van ongecensureerde westerse tv, een eigen polikliniek en toegang tot exclusieve (westerse) goederen.
Huis 11: Zo woonden Erich en Margot Honecker
Het meest opvallende gebouw van de nederzetting is huis 11. Dat was de woonplaats van staats- en partijleider Erich Honecker en zijn vrouw Margot.
Maar het huis was geen pompeus paleis. In vergelijking met andere staatsresidenties over de hele wereld ziet het er met zijn eenvoud juist bescheiden uit. Het huis van de Honeckers lijkt op een grootburgerlijke eengezinswoning in de stijl van de West-Duitse voorsteden uit de jaren ’60 en ’70.
Met zo’n 400 vierkante meter woonoppervlak, een ruime openhaardkamer en de modernste westerse techniek in de DDR-keuken was het voor die tijd toch luxueus.
Het terrein vandaag: tussen revalidatiekliniek en geschiedenis
Van de afgeschermde vesting voor functionarissen is vandaag de dag niet veel meer te merken. Na de val van de Muur in 1989 kreeg het terrein een nieuwe bestemming. Tegenwoordig staat op het uitgestrekte terrein de Brandenburgklinik, een revalidatiecentrum.
Het enorme bosgebied is vrij toegankelijk voor het publiek en een spannende bestemming voor een uitstapje. Dit kun je er vandaag de dag doen:
- Verken het historische pad: over het hele terrein staan informatieborden die de geschiedenis van de afzonderlijke gebouwen gedetailleerd uitleggen.
- Op zoek naar sporen: het voormalige huis 11 van Honecker (tegenwoordig een gebouw van de kliniekadministratie) en andere woonhuizen staan er nog steeds en zijn van buitenaf te bezichtigen.
- Natuur en geschiedenis combineren: de rustige bospaden op het terrein kun je perfect combineren met een fietstocht of een wandeling naar het nabijgelegen, schilderachtige Liepnitzmeer.
Zo kom je bij de bosnederzetting Wandlitz (geen zorgen, je hoeft niet door het bos!)
Openbaar vervoer: Neem de S2 of de RE3 naar station Bernau. Van daaruit rijdt buslijn 894 (richting Wandlitz) in iets minder dan 15 minuten naar de halte Bernau, Brandenburgklinik.
Metde auto: Neem de A11 richting Prenzlau tot aan Wandlitz (afrit 16) en volg de B273 richting Bernau. Na een paar kilometer staat de Brandenburgklinik / Waldsiedlung (Brandenburgallee 1, 16321 Bernau bij Berlijn) aangegeven.
Tip voor actieve types: vanuit Pankow kun je de route ook prima als fietstocht (ca. 20–25 km) afleggen!
