Indrukwekkende gebouwen en bijzondere architectuur zijn in Berlijn geen zeldzaamheid. Een Berlijnse bunker, die zo’n 30 jaar geleden vanwege zijn fetisj- en fantasiefeestjes bekend stond als ‘de hardste club ter wereld’, is slechts een van de vele bijzondere hoogtepunten die je in de stad kunt ontdekken. En als je nog meer spectaculaire gebouwen wilt leren kennen, ben je bij ons aan het juiste adres. Vandaag gaat het om een bijzonder opvallend exemplaar: een enorme roze buis kronkelt zich om en door een hoekig, blauw bekleed gebouw. Daarachter schuilt de Umlauftank 2, kortweg UT2, een onderzoeksinstituut van de Technische Universiteit Berlijn op het Schleuseninsel aan de rand van de Tiergarten.
Het adres is Müller-Breslau-Straße 12, 10623 Berlijn. Het gebouw hoort bij het voormalige proefstation voor waterbouw en scheepsbouw en wordt tot op de dag van vandaag gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Van buitenaf ziet het gebouw er echter helemaal niet uit als een typische onderzoeksinstelling. Een enorme roze buis kronkelt zich om, of beter gezegd door, een hoekig, blauw bekleed gebouw. Daarom staat de Umlauftank ook bekend als de „Rosa Röhre“ en geldt hij als een icoon van de Berlijnse popart-architectuur.
Dat maakt het verhaal juist zo interessant: de spectaculaire buis is geen kunstwerk en geen puur gevelontwerp, maar maakt deel uit van de eigenlijke onderzoeksmachine. De roze buis vormt een gesloten watercircuit. Een turbine brengt het water daarin in beweging en kan stroomsnelheden tot wel 10 meter per seconde genereren. In de blauwe laboratoriumhal bevindt zich het meettraject waar de stroming wordt onderzocht.
Het gebouw maakt zijn technische functie dus echt zichtbaar. Dat was ook onderdeel van het architectonische concept: de machine moest niet achter een gewone gevel verdwijnen, maar zelf een gebouw worden. Het Berlijnse Centrum voor Industriecultuur beschrijft de Umlauftank dan ook als een kruispunt van architectuur, industriële bouw, machine en wetenschappelijke apparatuur.
De TU Berlijn gebruikt de installatie voor stromings- en cavitatieproeven. Daarbij kunnen scheepsmodellen worden blootgesteld aan een gecontroleerde waterstroom om bijvoorbeeld nautische en scheepstechnische vraagstukken te onderzoeken. Volgens het Berlijnse Centrum voor Industriecultuur kunnen modellen met een lengte tot negen meter worden getest.
Het is dus geen museum dat alleen nog maar herinnert aan zijn wetenschappelijke verleden. De installatie wordt nog steeds gebruikt voor onderzoek. Ook internationale experts komen naar Berlijn om de circulatietank te gebruiken voor onderzoek. De kleur is niet toevallig gekozen. Het gebouw is ontworpen door architect Ludwig Leo en in 1974 voltooid, oftewel in gebruik genomen. Samen met waterbouwkundig ingenieur Christian Boes ontwikkelde Leo een ongewone architectuur, waarbij de technische functie van het gebouw direct zichtbaar is.
De roze buis en het blauwe gebouw vormen daarbij een opvallend contrast. De kleuren helpen zelfs om de verschillende functies van het gebouw te onderscheiden: de roze buis is de waterkringloop, terwijl in het blauwe gebouw de laboratoria en meetruimtes zitten.
