De Berlijnse metro en S-Bahn zijn legendarisch. Waar anders moet je je neus dichtknijpen terwijl je violisten naast ghettoblasters hoort spelen? Bovendien hebben we prachtige metrostations en waarschijnlijk het populairste openbaarvervoersnetwerk ter wereld. (#BVG)
Maar er is ook een vergeten hoofdstuk uit onze vervoersgeschiedenis. Het voorstel klonk destijds alsof de wereld op zijn kop stond: bestuurdersloze treinen die geruisloos op een magnetisch kussen door de stad glijden. Maar voor de West-Berlijners was dat even echt.
De M-Bahn – Berlijns uitstapje naar de wereld van de magneetbaan-technologie
Het idee ontstond eind jaren zeventig. West-Berlijn zocht naar manieren om het nieuwe Kulturforum via het openbaar vervoer te verbinden. Het idee: een volautomatische magneetbaan, milieuvriendelijk, stil en onderhoudsarm. Omdat het tracé van de oude metrolijn U2 door de deling braak lag, leek het een ideaal testtraject.
In 1984 begonnen de bouwwerkzaamheden aan het 1,6 kilometer lange traject, dat na enkele onvoorziene hindernissen uiteindelijk zo’n 160 miljoen D-Mark zou kosten (ongeveer 170 miljoen € na omrekening en correctie voor inflatie).
Na een paar tegenslagen (waaronder een brandstichting en een ongeluk waarbij een testtrein door de glazen gevel van het eindstation Kemperplatz brak) mochten in augustus 1989 de eerste passagiers instappen.
Tijdens een wandeling van 20 minuten kun je langs het oude hoogspoortraject tussen Kemperplatz en Gleisdreieck slenteren. Dat is dubbel de moeite waard, want op de Potsdamer Platz kun je even stoppen bij Upside Down Berlin.
De West-Berlijners waren dol op hun futuristische attractie, maar het lot had andere plannen
In november 1989 veranderde alles in Berlijn ineens. De Muur, die de bouw van de M-Bahn pas nodig en mogelijk had gemaakt, viel enkele maanden na de opening van de magneetbaan.
De prioriteiten van de stadsplanning verschoven van de ene op de andere dag. De oude U2, de historische levensader van Berlijn, moest weer over de hele lengte berijdbaar worden gemaakt. Daarvoor stond de nieuwe M-Bahn simpelweg in de weg.
Het was het begin van een afscheid in termijnen
Na bijna twee jaar gratis proefbedrijf zweefde de trein tijdens de officiële reguliere dienst slechts 14 dagen lang boven de stad. In juli 1991 werd de M-Bahn opgenomen in het reguliere tarief van het BVG-netwerk… In augustus van datzelfde jaar werd het traject definitief buiten gebruik gesteld. Het jaar daarop begonnen de sloopwerkzaamheden al.
Tegenwoordig is er in het stadsbeeld bijna niets meer te zien dat aan het project herinnert. De treinen zijn gesloopt of in het museum beland, de enorme betonnen pijlers zijn afgebroken, de stations zijn een andere bestemming gegeven of gesloopt.
De M-Bahn blijft een fascinerende voetnoot in de Berlijnse vervoersgeschiedenis, een technologische droom die plaats moest maken voor belangrijkere zaken. Het was het juiste idee op het verkeerde moment, want de wereld veranderde sneller dan een trein kon rijden.
