30 km van Berlijn ligt een sanatorium dat in 1896 werd opgericht op ongeveer 34 hectare – ooit een tuberculosekliniek en locatie voor Duitse horrorfilms, vandaag een vervallen verloren plek

Het longsanatorium Grabowsee ligt in het district Oberhavel in Brandenburg, ongeveer 30 kilometer ten noorden van Berlijn, in het stedelijke gebied Oranienburg. Omgeven door dichte bossen leidt de Malzer Weg direct naar de locatie. Wat je daar ziet is een beeld van verval: veel lege gebouwen, gedeeltelijk ingestorte daken, kapotte ramen, vocht en een vervallen achtergrond die zich uitstrekt tot aan de horizon. Slechts een paar mensen weten nog dat deze verloren plek, die in heel Duitsland bekend is, ooit het eerste longsanatorium voor tuberculose was in de Noord-Duitse Laagvlakte.

Longsanatorium Grabowsee

In 1896 werd het sanatorium opgericht door het Duitse Rode Kruis / People’s Sanatorium Association als een experimentele faciliteit om te testen of tuberculose ook in de Noord-Duitse laagvlakte behandeld kon worden. Tot dan toe werd gedacht dat longziekten vooral door berglucht of een warm klimaat konden worden genezen. In het begin had het longsanatorium ongeveer 200 bedden en was het modern voor die tijd: Paviljoengebouwen, veel daglicht, rust, frisse lucht, therapiefaciliteiten en andere voorzieningen kenmerkten het terrein. Het complex strekte zich uit over 30 tot 34 hectare en bestond uit talrijke gebouwen: patiënten- en ziekenzalen, operatiekamers en behandelkamers, administratiegebouw, opnamegebouw, directeursvilla, dokterswoningen, poortgebouw, kapel (gedeeltelijk verwoest), verwarmings- en watertoren, tuinmanswoning, pompgebouw voor het meer en andere. Architectonisch wordt de paviljoenstijl gecombineerd met latere uitbreidingen in de stijlen Nieuwe Zakelijkheid en Expressionisme.

In 1920 werd het longsanatorium Grabowsee overgedragen aan het rijksverzekeringsinstituut Brandenburg. Onder leiding van architect Arnold Beschoren werd het gebouw verbouwd en uitgebreid, waardoor de capaciteit toenam tot ongeveer 420 bedden. Na de Tweede Wereldoorlog nam het Sovjetleger de faciliteit over, die vanaf dat moment werd gebruikt als militaire kliniek of militair ziekenhuis. Toen de troepen zich begin jaren 1990 terugtrokken, werd het terrein verlaten en is het sindsdien in verval geraakt.

In 1994 werd het longsanatorium Grabowsee onder monumentenzorg geplaatst. Sindsdien zijn ongeveer 15 van de 30 overgebleven gebouwen officieel erkend als cultureel monument. De site is populair bij fotografen van verloren plaatsen en stadsverkenners. Het vervallen complex werd ook gebruikt als filmlocatie voor de Duitse horrorfilm “Heilstätten” (2018) en wordt nog steeds gebruikt voor foto- en filmprojecten. De vereniging Kids Globe e.V. probeert de locatie nieuw leven in te blazen en te gebruiken, bijvoorbeeld voor academische doeleinden of ter ondersteuning van jongeren.

Het is wettelijk niet toegestaan om het terrein te betreden: Waarschuwingsborden, hekken en een huurder, Bernhard Hanke, die bereikbaar moet zijn via een contactpersoon, moeten dit voorkomen. Er is een groot risico op ongelukken op het terrein door verval, losse onderdelen, ontbrekende vloeren, oneffenheden en andere gevaren. Plannen voor hergebruik en verbouwing zijn nog niet gerealiseerd omdat ze gepaard gaan met verschillende moeilijkheden, waaronder problemen met investeerders, financiering en vereisten voor monumentenzorg.