Op het water of in het water is alles gewoon beter – of je nu afkoelt in het zwemmeer, ravot op de waterspeelplaats of zelfs aan het leren bent. Hoe dat laatste op een heel bijzondere manier werkt, laat een bijzondere plek midden in Berlijn zien. De Floating University is, ondanks haar naam, geen universiteit in de klassieke zin. Ze ziet zichzelf eerder als een „Natureculture Learning Site“, oftewel een leerplek waar natuur en cultuur samenkomen. Sinds 2018 komen hier stadsnatuur, architectuur, kunst, onderzoek, onderwijs en gezamenlijk experimenteren samen .
De locatie is echt bijzonder: de Floating University ligt in een nog steeds in gebruik zijnd regenwateropvangbekken van de voormalige luchthaven Tempelhof in Kreuzberg. Het adres is Lilienthalstraße 32, 10965 Berlijn. Het hele terrein beslaat zo’n 22.500 vierkante meter. Het regenwateropvangbekken werd al begin jaren ’30 aangelegd voor de toenmalige luchthaven Tempelhof en de aangrenzende straten. Na de Tweede Wereldoorlog liet het Amerikaanse leger het bekken met beton omranden. Het vervult zijn oorspronkelijke functie zelfs tot op de dag van vandaag. Als het regent, verzamelt zich daar water, dat vervolgens naar het Berlijnse rioolstelsel wordt afgevoerd . Deze bijzondere locatie is dus geen installatie die achteraf voor het cultuurproject is aangelegd, maar echte Berlijnse waterinfrastructuur.
Meer dan 80 jaar lang was het regenwaterreservoir niet toegankelijk voor het publiek. In die tijd kon zich midden in Berlijn een ongewoon landschap ontwikkelen. Planten, algen en verschillende diersoorten vestigden zich er en veranderden de oorspronkelijk puur technische infrastructuur beetje bij beetje in een klein stedelijk ecosysteem. Bovendien is het terrein omringd door volkstuinen en van buitenaf nauwelijks te herkennen. Hoewel het direct aan het voormalige vliegveld Tempelhof ligt, is het dus eigenlijk een behoorlijk verborgen plekje.
De architectengroep raumlaborberlin ontdekte het terrein tijdens onderzoek voor een project op het voormalige vliegveldterrein. In 2018 werd het regenwaterbekken uiteindelijk als Floating University voor het publiek opengesteld. Sindsdien dient de plek om te onderzoeken en in de praktijk uit te proberen hoe architectuur, natuur, mensen, dieren en stedelijke infrastructuur naast elkaarkunnen bestaan. De term ‘University’ staat daarbij niet zozeer voor een klassieke onderwijsinstelling, maar meer voor het idee van een open ruimte om te leren, te onderzoeken en te experimenteren.
In 2026 bestaat de Floating University al acht jaar. Passend daarbij gaat de tentoonstelling ‘Levende infrastructuur’ in op de ontwikkeling van de plek. Foto’s, films, objecten en verhalen laten zien hoe de technische waterinstallatie zich heeft ontwikkeld tot een ecologische en sociale experimenteerruimte. De tentoonstelling loopt nog tot 27 september 2026. De natuur zelf is een belangrijk onderdeel van het concept. Op het terrein leven onder andere amfibieën en micro-organismen, terwijl zich rondom het water algen, riet en andere planten hebben verspreid. Bezoekers kunnen tijdens de open dagen gewoon wat tijd doorbrengen op het terrein, de bijzondere vegetatie bekijken of op zoek gaan naar kikkers. Daarnaast vinden er regelmatig gezamenlijke maaltijden, concerten, filmvertoningen en andere evenementen plaats.
Je hoeft niet per se aan een workshop mee te doen om een bezoek te brengen. Tijdens de reguliere openingstijden kun je het terrein op eigen houtje verkennen. Daarnaast is er een wisselend programma met workshops, tentoonstellingen, rondleidingen, kunstprojecten, bewegingsactiviteiten en verschillende educatieve activiteiten . Daar hoort bijvoorbeeld ‘Space for Practice’ bij. Nog tot 12 oktober 2026 vindt er op maandagen van 9 tot 11 uur een open bewegingssessie plaats, direct in het regenwaterbekken. Aanmelden is niet nodig en meedoen is gratis. Met de Floating Kidsuni is er bovendien een speciaal aanbod voor kinderen, waarbij ze op een speelse manier aan de slag kunnen met water, architectuur, stadsontwikkeling, kunst en natuur.
Het thema water speelt een heel belangrijke rol. Het regenwaterbekken wordt gebruikt om onderwerpen als klimaatverandering, waterbeheer en het concept van de zogenaamde ‘sponsstad’ op een praktische manier over te brengen. Daarbij gaat het onder andere om de vraag hoe regenwater in steden kan worden opgeslagen en ter plekke gebruikt of in de grond kan wegzakken, in plaats van het zo snel mogelijk via de riolering af te voeren. De Floating University laat zo aan de hand van een concreet voorbeeld zien hoe technische infrastructuur, biodiversiteit, klimaatadaptatie en het stadsleven met elkaar kunnen worden verbonden.
