We kennen Brandenburg van zijn idyllische kant: hier een perfect kasteelcomplex, daar een sprookjesachtig landschap met een diepblauw meer. Maar kent iedereen ook de andere, ruigere kant? Die bestaat uit vervallen, verlaten en leegstaande gebouwen – en verliest daarbij niets van zijn charme. Van een van de ooit modernste sportcomplexen, waar zo’n 3.500 Olympische atleten waren ondergebracht, tot de ooit bekendste tuberculose-kliniek van het land: achter de Lost Places in de buurt van Berlijn schuilt heel wat geschiedenis. Een van deze plekken zijn de Beelitz-Heilstätten, zo’n 50 kilometer ten zuidwesten van Berlijn in Brandenburg, gelegen in een uitgestrekt bosgebied vlakbij de stad Beelitz.
Het complex lijkt wel een eigen stadje, want tientallen gebouwen liggen verspreid over een enorm terrein. Oorspronkelijk ontworpen als longsanatorium, behoort het complex vandaag de dag tot de grootste verlaten complexen van Duitsland. Wat vooral opvalt, is hoe sterk de natuur en de architectuur hier met elkaar verweven zijn, waardoor een unieke, bijna surrealistische sfeer ontstaat .
De sanatoria werden aan het einde van de 19e eeuw, vanaf 1898, gebouwd en golden destijds als een hypermoderne kliniek voor tuberculosepatiënten. Het complex was strak georganiseerd en beschikte over aparte afdelingen voor mannen en vrouwen, evenals een eigen infrastructuur met keukens, verwarmingsinstallaties en operatiekamers. Voor die tijd was het uiterst vooruitstrevend. Tijdens de twee wereldoorlogen werden de gebouwen gebruikt als militair hospitaal. Een van de bekendste patiënten was Adolf Hitler, die hier in 1916 werd behandeld na een verwonding. In de DDR-tijd werden delen van het complex nog steeds voor medische doeleinden gebruikt, vooral door het Sovjetleger. Na de terugtrekking van de troepen in de jaren 90 begon echter het verval, dat het uiterlijk van de plek tot op de dag van vandaag bepaalt.
Na de sluiting stonden veel gebouwen jarenlang leeg en werden ze steeds meer door de natuur teruggewonnen. Ingestorte daken, vervallen operatiekamers en overwoekerde gevels bepalen het beeld. Juist dit contrast tussen vroegere functionaliteit en hedendaags verval maakt de Beelitz-Heilstätten tot een van de bekendste Lost Places van Europa. Tegelijkertijd zijn sommige gebouwen beveiligd of gedeeltelijk gerenoveerd, waardoor de indruk van een volledig verlaten complex tegenwoordig vooral in bepaalde delen ontstaat.
De indrukwekkende omgeving van de Beelitz-Heilstätten is meerdere keren gebruikt voor filmproducties . Tot de bekendste behoren Inglourious Basterds, The Pianist en Operation Valkyrie. De combinatie van monumentale architectuur en zichtbaar verval geeft de plek een bijzonder filmisch effect.
