Midden in het glinsterende blauw van de Rügische Bodden, ongeveer drie kilometer ten oosten van het eiland Vilm, rijst een bizar bouwwerk uit de golven op. Wat van een afstand lijkt op een eenzame zeevesting, is een spannend militair-historisch overblijfsel uit de DDR-tijd. Het voormalige demagnetiseringsstation Lauterbach van de Volksmarine, vaak ook wel ‘Ostervilm’ genoemd.
Het raadsel van het demagnetisatiestation Lauterbach
De geschiedenis van het kunstmatige eiland begon in de vroege jaren 50. De Volksmarine had een installatie nodig om haar oorlogsschepen te beschermen tegen magnetische zeemijnen. Deze mijnen reageren op het magnetische veld dat grote stalen voorwerpen in het water opwekken. Op het station werden de schepen met behulp van enorme stroomstoten via in het water gelegde kabellussen ‘ontmagnetiseerd’ – ze werden zo praktisch onzichtbaar voor de ontstekers van de mijnen.
Het station is geen natuurlijk eiland, maar een architectonisch unicum. De fundering bestaat uit zo’n 600 eikenhouten en betonnen palen die diep in de zeebodem zijn geheid om het ongeveer 250 vierkante meter grote platform te dragen. Op dit kunstmatige platform staan twee hoofdgebouwen: de voormalige woonruimte voor de gestationeerde soldaten en het machinehuis voor de generatoren. Tegenwoordig heerst hier echter verval. Duizenden aalscholvers gebruiken de daken als rustplaats, terwijl de roest onophoudelijk aan de structuur knaagt.
In de buurt van het ‘verboden eiland’
Het uitzicht vanaf het station gaat onvermijdelijk naar het nabijgelegen eiland Vilm. Terwijl het demagnetisatiestation een plek van techniek was, gold Vilm als het meest prestigieuze verboden gebied van de DDR. Vanaf 1959 diende het als exclusieve vakantiebestemming voor de ministerraad. Hooggeplaatste functionarissen zoals Erich Honecker kwamen er tot rust in streng afgeschermde bungalows. Deze nabijheid van het „verboden eiland“ zorgde ervoor dat het hele gebied decennialang een witte vlek op de kaart bleef.
Het drama rond de veiling
De toekomst van het platform is onzeker. Er zijn namelijk al meerdere pogingen gedaan om het station te verkopen. Al in 2009 werd het eiland voor 16.000 euro geveild, maar een bestemming ervan strandde steeds op de strenge voorwaarden. Omdat het station midden in het biosfeerreservaat Zuidoost-Rügen ligt, verbieden de milieu-instanties elk civiel gebruik of bebouwing. Bovendien is de bouwkundige staat zo vervallen dat een renovatie nauwelijks rendabel zou zijn.
Toch komt het object in de zomer van 2026 opnieuw onder de hamer. De veiling door de Norddeutsche Grundstücksauktionen AG (NDGA) vindt plaats in Hamburg; het minimum bod ligt op 39.000 euro. Of er een koper te vinden is voor dit monument met een rijke geschiedenis, maar dat onbewoonbaar is, valt nog te bezien.
