Morgen is het 103 jaar geleden dat de luchthaven Tempelhof werd geopend. Op 8 oktober 1923 ging de toenmalige „luchthaven Tempelhofer Feld“ officieel van start en legde daarmee de basis voor een van de belangrijkste hoofdstukken in de Berlijnse luchtvaartgeschiedenis.
Vandaag, 8 oktober 2026, is het 103 jaar geleden dat de luchthaven Tempelhof werd geopend. Wat in 1923 begon als een relatief eenvoudig vliegveld, groeide in de loop van de decennia uit tot een van de bekendste luchthavens van Europa. Tempelhof werd het toneel van de historische Berlijnse luchtbrug, maakte de opkomst van het internationale luchtverkeer mee en stopte uiteindelijk na 85 jaar met zijn activiteiten. Sinds 2010 doet het voormalige luchthaventerrein dienst als een enorm openbaar recreatiegebied, waar Berlijners tegenwoordig kunnen wandelen, fietsen, skaten of gewoon van de natuur kunnen genieten.
De geschiedenis van het Tempelhofer Feld gaat veel verder terug dan de opening van de luchthaven. Al in de 19e eeuw werd het uitgestrekte terrein gebruikt als militaire exercitie- en paradeplaats . Tegelijkertijd groeide het uit tot een populaire uitstapbestemming voor de Berlijnse bevolking. Later vonden hier de eerste vliegpogingen en spectaculaire vliegshows plaats, die veel toeschouwers trokken. Op 8 oktober 1923 ging de toenmalige „luchthaven Tempelhofer Feld“ eindelijk officieel van start. Een van de eerste vliegroutes was die tussen Berlijn en Königsberg. Van het monumentale luchthavengebouw dat tegenwoordig het terrein domineert, was toen echter nog niets te zien. In plaats daarvan bestond de luchthaven aanvankelijk uit eenvoudige voorzieningen, voordat er vanaf 1924 grotere vliegtuighallen, werkplaatsen en afhandelingsgebouwen werden gebouwd . De ontwikkeling ging razendsnel. Terwijl er in het openingsjaar 1923 slechts zo’n 150 passagiers werden vervoerd, waren dat er halverwege de jaren ’30 al meer dan 60.000. Tempelhof groeide steeds meer uit tot een belangrijk Europees luchtverkeersknooppunt.
Het luchthavengebouw dat we vandaag de dag kennen, werd pas vanaf 1936 gebouwd, tijdens het naziregime. Volgens de plannen van architect Ernst Sagebiel werd een monumentaal gebouwencomplex opgetrokken, waarvan de gebogen voorgevel zich over zo’n 1,2 kilometer uitstrekt. Op het dak waren zelfs tribunes voorzien voor maximaal 65.000 toeschouwers, terwijl de luchthaven oorspronkelijk ontworpen was voor maximaal zes miljoen passagiers. De Tweede Wereldoorlog verhinderde echter de volledige uitvoering van de bouwplannen.
Aan de nazitijd is ook een donker hoofdstuk in de geschiedenis van Tempelhof verbonden. Op het terrein stond het concentratiekamp Columbia, terwijl later delen van de luchthaven werden gebruikt voor de productie van oorlogsmateriaal. Daarbij moesten duizenden dwangarbeiders onder onmenselijke omstandigheden werken.
De luchthaven kreeg een heel andere historische betekenis tijdens de Berlijnse luchtbrug van 1948 tot 1949. Nadat de Sovjet-Unie de land- en waterwegen naar West-Berlijn had geblokkeerd, organiseerden de westerse geallieerden een grootschalige bevoorrading van de bevolking vanuit de lucht. Tempelhof werd daarbij een van de belangrijkste overslagplaatsen voor voedsel, kolen en andere levensnoodzakelijke goederen. Soms landden de transportvliegtuigen om de twee minuten. Vooral de zogenaamde ‘rozijnenbommenwerpers’ werden beroemd; sommige piloten gooiden snoepjes aan kleine parachutes naar Berlijnse kinderen. Tot op de dag van vandaag herinnert het luchtbrugmonument op de Platz der Luftbrücke aan dit belangrijke hoofdstuk uit de stadsgeschiedenis.
