Als je aan Hildegard Knef denkt, denk je aan een rokerige stem die „Für mich soll’s rote Rosen regnen“ zingt. Minder bekend is dat ze in april 1945 niet op een podium of voor een camera stond, maar in een uniform zat dat haar meerdere maten te groot was.
Hildegard Knef: een kind uit Schöneberg in de filmwereld
Hildegard Knef werd in 1925 in Ulm geboren en groeide op in Schöneberg. Al als tiener voelde ze zich aangetrokken tot de film: ze begon bij de UFA, tekende eerst animatiefilms en stapte daarna over naar de toneelschool van de studio. De eerste rollen volgden, maar de oorlog stond haar doorbraak in de weg.
In die tijd leert ze Ewald von Demandowsky kennen, productieleider bij Terra Film, bijna twee decennia ouder en een invloedrijke man in de nazi-filmwereld. De relatie met hem brengt haar in het voorjaar van 1945 midden in de Slag om Berlijn.
De gevechten van april 1945
Als het Rode Leger in april oprukt naar de stad, is Knef 19. Volgens haar eigen beschrijving in de autobiografie „Der geschenkte Gaul“ (1970) knipt ze haar haar af, trekt mannenkleding aan en volgt haar geliefde de strijd in. Verkleed als een soldaat met de naam „Heinz“ maakt ze straatgevechten, granaatvuur en de dood om haar heen mee.
Kort daarna raakt ze in Sovjetgevangenschap. Pas daar valt op dat de vermeende jonge soldaat een vrouw is. Na drie maanden weet ze te ontsnappen; ziek en gewond baant ze zich een weg terug naar het verwoeste Berlijn. Demandowsky sterft in 1946 in Sovjetgevangenschap.
Disclaimer: In hoeverre dit verhaal precies zo is gebeurd, is onder historici omstreden.
Een nieuwe start tussen de puinhopen
Al in 1946 staat ze weer voor de camera: in Wolfgang Staudtes „Die Mörder sind unter uns“, de eerste Duitse speelfilm van de naoorlogse periode, opgenomen in de ruïnes van Berlijn, speelt ze een overlevende van een concentratiekamp die terugkeert naar de stad vol puin. De film maakt haar bekend.
Van het meisje in het veel te grote uniform werd een van de bekendste Berlijnse vrouwen van haar tijd: actrice, zangeres, schrijfster. Wie vandaag door Schöneberg wandelt, loopt door de wijk waar deze bijzondere carrière begon.
