Berlijnse gebouwen hebben architectonisch gezien vaak veel in hun mars – en niet altijd laat de gevel doorschemeren wat erachter schuilgaat. Zo verrast bijvoorbeeld het Landgericht Berlin-Mitte met een van de mooiste neobarokke zalen van de stad. Maar dat is nog niet alles: ook bij het DZ-Bank-gebouw zit het spannendste aan de binnenkant. Van buiten strak en ingetogen, van binnen een typische Gehry. Juist het sterke contrast tussen de ingetogen buitengevel en de spectaculaire interieurarchitectuur maakt dit gebouw zo bijzonder.
Wie langs de Pariser Platz loopt , zou waarschijnlijk niet snel vermoeden wat er zich achter de relatief sobere zandstenen gevel verbergt. Dit contrast was zeker zo bedoeld en tegelijkertijd een gevolg van de bijzondere ligging. Voor de nieuwe gebouwen op de Pariser Platz golden na de hereniging strenge stedenbouwkundige voorschriften. Frank O. Gehry kon hier dus geen expressieve, sculpturale buitenkant ontwerpen, zoals je die bijvoorbeeld kent van het Guggenheim-museum in Bilbao. In plaats daarvan moest de gevel zich aanpassen aan het historische geheel rond de Brandenburger Tor. De vorm en kleurstelling verwijzen daarom bewust naar de architectuur van de directe omgeving.
Gehry omschreef het resultaat in z’n soort als een „geimplodeerd Gehry“-gebouw. De voor hem typische wilde, gebogen vormen zijn als het ware van buiten naar binnen verplaatst. Zodra je het gebouw binnenstapt, verandert de architectuur compleet. Achter de ingang opent zich een groot, lichtdoorlatend atrium met een gebogen glazen dak en een deels glazen vloer. Rondom deze centrale binnenruimte zijn de kantoren ingedeeld. Midden in het atrium staat het echte hoogtepunt van het gebouw: een enorme, organisch gevormde ruimtelijke sculptuur van roestvrij staal. Afhankelijk van je perspectief doet de vorm denken aan een vis, een walvis of zelfs een paardenhoofd.
Maar het is niet zomaar een kunstwerk. Binnenin de sculptuur zit een conferentiezaal. Terwijl de buitenkant van roestvrij staal is, is de binnenruimte volledig bekleed met warm hout. Er is plek voor maximaal 100 mensen. De DZ Bank noemt de ruimte het hart van het gebouw. Gehry zou de sculptuur zelfs hebben omschreven als de „beste vorm“ die hij tot dan toe had ontworpen.
Ook vanuit vogelperspectief zorgt het gebouw voor een verrassend effect. Het gebogen glazen dak met zijn roestvrijstalen rand doet denken aan een walvis die uit het water opduikt. Die associatie is niet helemaal toevallig, want Gehry liet zich in zijn architectuur steeds weer inspireren door vissen en andere zeedieren. Zo kreeg het gebouw ook de bijnaam „Walvis bij de Brandenburger Tor“.
Direct onder het atrium bevindt zich nog een grote evenementenruimte. Het zogenaamde Forum biedt plaats aan maximaal 500 personen en wordt onder andere gebruikt voor congressen, politieke evenementen, prijsuitreikingen en diners. De deels glazen vloer van het atrium verbindt de verschillende niveaus visueel met elkaar en versterkt de bijzondere ruimtelijke indruk. Daarnaast staat er in het atrium een glazen installatie van zo’n 610 vierkante meter van de kunstenaar Nikolas Weinstein. Die bestaat uit 34 speciaal vervaardigde glaselementen en vormt een mooie aanvulling op de spectaculaire architectuur van het interieur.
Het DZ-Bank-gebouw is bovendien geen puur kantoor- of bankgebouw. Gehry ontwierp een complex voor gemengd gebruik, waarin kantoren, evenementenruimtes en woningen met elkaar worden gecombineerd. Terwijl het bankgedeelte uitkijkt op de Pariser Platz en daarmee op de Brandenburger Tor, ligt het woongedeelte aan de achterzijde, richting de Behrenstraße. Daar kon Gehry veel vrijer ontwerpen. De achtergevel is dan ook veel plastischer en golvender en doet sterker denken aan de expressieve stijl waarvoor de architect internationaal bekend staat.
Over het exacte aantal appartementen lopen de bronnen uiteen. Terwijl sommige architectuurbronnen 39 appartementen noemen , spreekt de DZ Bank van 30 koopappartementen. Voor een artikel zou ik het exacte aantal daarom liever weglaten.
